در هیاهوی زمانهای که غبار شبهات بر آینه باورها مینشیند و اصالتها در معرض تردید قرار میگیرند، گاه نسیمی از یک سنت کهن، جانهای تشنه را سیراب میکند. در قلب ایران، در آغوش حرمی که پناهگاه دلهاست، هر یکشنبه، تاریخی کهن و نسلی نو بر یک سفره الهی گرد هم میآیند. ندایی از منبری در مدرسهای تاریخی برمیخیزد که نه تنها گوشها، که قلبها را مخاطب قرار میدهد؛ ندایی که پژواک همان حقیقتی است که قرنها پیش، صاحب همین بارگاه، امام رئوف(ع) برای تبیین آن مجاهدتها کرد. این گزارش، روایتی است از این گردهمایی معنوی و پیوند مبارک میان معرفت علوی، سنت رضوی و شور نسل جوان.
یک نیاز مبرم، یک پاسخ اصیل
دوران معاصر، عصر تقابل روایتهاست. در فضایی که امواج سهمگین تبلیغات و هجمههای فکری، بنیانهای اعتقادی، بهویژه شخصیتهای محوری دین اسلام را هدف قرار دادهاند، سکوت یا انفعال، گزینهای ویرانگر است. در چنین شرایطی، معرفی صحیح، عمیق و مستند چهرههای تابناک اسلام، نه یک انتخاب، که یک ضرورت حیاتی است. امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب(ع)، شخصیتی که به اعتراف دوست و دشمن، قله رفیع فضائل انسانی و تجسم اسلام ناب محمدی است، بیش از هر زمان دیگری باید بهدرستی به نسل جدید شناسانده شود.
در پاسخ به همین نیاز است که آستان ملکپاسبان رضوی، در اقدامی هوشمندانه و بهموقع، طرحی نو درانداخته است. برگزاری سلسله جلسات «منبر ذکر فضائل امیرالمؤمنین(ع)» در حرم مطهر امام رضا(ع)، تنها یک برنامه مذهبی متداول نیست؛ بلکه یک سنگر فرهنگی مستحکم در برابر جنگ نرم و یک چشمه زلال معرفت برای جوانانی است که در پی حقیقتاند. این جلسات که اکنون هفته چهارم خود را پشت سر میگذارد، نشان داده عطش برای شنیدن حقایق اصیل، بسیار فراتر از تصورات است.
میراث رضوی در دفاع از ولایت
انتخاب حرم مطهر امام رضا(ع) برای این امر، انتخابی سرشار از معناست. حضرت علی بن موسیالرضا(ع) خود بزرگترین مدافع و مروج فضائل جد بزرگوارشان، امیرالمؤمنین(ع) در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ اسلام بودند. ایشان در دوران ولایتعهدی تحمیلی، از هر فرصتی بهویژه در مناظرات با سران ادیان و فرقههای مختلف و در پاسخ به پرسشهای شخص مأمون، برای تبیین جایگاه بیبدیل امام علی(ع) بهره میبردند.
این برنامه در حقیقت، ادامه همان مسیر رضوی است. امام رضا(ع) به مأمون که در پی بزرگترین فضیلت قرآنی امیرالمؤمنین(ع) بود، بیدرنگ به آیه مباهله اشاره کرده و فرمودند خداوند در این آیه، علی(ع) را «اَنفُسَنا» (جان پیامبر) خوانده است و هیچ فضیلتی از این بالاتر نیست (دفاع از تشیع، ص ۸۵). ایشان در پاسخ به چرایی لقب «قسیم الجنة و النار» برای پدرشان، با استدلالی قاطع فرمودند: «مگر نه اینکه رسول خدا(ص) فرمود حبّ علی ایمان و بغض او کفر است؟ پس وقتی معیار ایمان و کفر، او است، او تقسیمکننده بهشت و دوزخ است» (عیون اخبارالرضا(ع)، ج۱، ص ۹۶).این سنت رضوی در دفاع از ولایت، امروز در صحن و سرای خود ایشان احیا شده است. گویی امام رئوف(ع) خود میزبان مجلسی است که در آن، مناقب بزرگترین حجت پس از رسولالله(ص) بیان میشود.
پیوند تاریخ و نسل امروز
رمز موفقیت و استقبال بیسابقه از این جلسات را باید در دو عنصر کلیدی جستوجو کرد: سخنران و مخاطب. حجتالاسلام والمسلمین شیخ حامد کاشانی، به عنوان یک کارشناس و صاحبنظر برجسته در تاریخ اسلام، چهرهای شناختهشده و محبوب، بهویژه در میان نسل جوان است. تسلط وی بر منابع تاریخی، قدرت تحلیل و بیانی شیوا و امروزی، توانسته است مفاهیم عمیق تاریخی و اعتقادی را برای ذهن پرسشگر جوانان، قابل فهم و جذاب کند. او تنها یک ناقل روایت نیست، بلکه یک تحلیلگر تاریخ است که پلی میان گذشته و حال میزند.
استقبال از این برنامه گواهی روشن بر این موفقیت است. نه تنها فضای تاریخی مدرسه «دودر» در دارالقرآنالکریم هر یکشنبه مملو از حضور مشتاقانه زائران و مجاوران، بهویژه جوانان و نوجوانان میشود، بلکه بازتاب آن در فضای مجازی نیز قابل توجه بوده است. کلیپها و ویدئوهای این سخنرانیها به سرعت در شبکههای اجتماعی دست به دست شده و هزاران بار دیده میشود. این پدیده نشان میدهد اگر محتوای اصیل و عمیق دینی، با بیانی هنرمندانه و عالمانه ارائه شود، نسل امروز نه تنها از آن گریزان نیست، بلکه مشتاقانه به سوی آن آغوش باز میکند.
منشور فضائل در آینه تاریخ
آنچه محتوای این منبرها را از یک منقبتخوانی صرف متمایز میکند، رویکرد عمیقاً پژوهشمحور و استناد دقیق آن است. هر جلسه، دریچهای نو به اقیانوس بیکران شخصیت امیرالمؤمنین(ع) میگشاید و این مهم، نه با تکیه بر روایات احساسی، که بر ستونهای استوار منابع دست اول بنا میشود. سخنران با تسلط بر تاریخ و حدیث، هر بار از منظری خاص به این حقیقت واحد مینگرد؛ گاه از منظر آیات محکم قرآن کریم، گاه از زاویه سنت قطعی نبوی، زمانی از دریچه سیره عملی و تاریخ زندگانی آن حضرت و گاهی نیز از طریق کلام نورانی دیگر ائمه هدی(ع). این رویکرد چندوجهی، جلسه را به یک کاوش عمیق تاریخی-کلامی بدل میکند که در آن، هر فضیلت با سند و برهان عرضه میشود.
هدف غایی این جلسات، نه صرفاً ارائه اطلاعات تاریخی، بلکه ساختن یک جهانبینی کارآمد برای نسل امروز است. در این راستا، مفاهیمی بنیادین چون کشتی نجات بودن ولایت برای عبور از دریای متلاطم شبهات و پوچگراییهای مدرن، به صورت کاربردی تبیین میشود. همچنین، عناوینی مانند قرآن ناطق از یک لقب تشریفاتی به یک معیار تشخیص حق از باطل تبدیل میشود؛ معیاری که در برابر تفاسیر انحرافی و قرائتهای افراطی از دین، راه را روشن میکند. به مخاطب نشان داده میشود امیرالمؤمنین(ع)، تجسم عینی و تفسیر زنده قرآن است و این مفاهیم، ذهن او را مسلح کرده و با نگاهی نو و مستدل به دین و امامت آشنا میکند.
تجربهای فراتر از یک منبر
حضور در این جلسه، تجربهای چندبعدی است. از یک سو، قداست مکان و همجواری با مضجع شریف رضوی، فضایی روحانی و سرشار از معنویت ایجاد میکند. از سوی دیگر، نشستن در مدرسه تاریخی دو در، که خود شاهد قرنها تعلیم و تعلم علوم دینی بوده، حسی از اتصال به تاریخ و سنت را القا میکند. در این بستر، کلام نافذ سخنران که با استنادات دقیق همراه است، بر جان مینشیند.
این برنامه تنها به یک سخنرانی محدود نشده است. حوزه پژوهش آستان قدس با نظارت و ارزیابی محتوا، آن را به بروشورهای کاربردی برای نوجوانان تبدیل میکند و مرکز ارتباطات و رسانه نیز با ضبط حرفهای و تولید محصولات چندرسانهای، این پیام را به میلیونها مخاطب در سراسر جهان میرساند. این همافزایی و کار تشکیلاتی، نشان از یک عزم جدی برای تبدیل این حرکت به یک جریان فرهنگی پایدار دارد.
چراغی که باید روشن بماند
برنامه «منبر ذکر فضائل امیرالمؤمنین(ع)» در حرم مطهر رضوی، بیش از یک رویداد، یک راهبرد فرهنگی هوشمندانه است. این برنامه در زمانی که دشمنان با تمام قوا در پی ایجاد گسست نسلی و اعتقادی هستند، با تکیه بر سه رکن اساسی مکان مقدس رضوی، محتوای مستند علوی و بیان جذاب امروزی؛ توانسته است به یک کانون امید و معرفت تبدیل شود.
این حرکت مبارک، احیای همان سنتی است که امام رضا(ع) برای آن حتی جان خویش را فدا کردند؛ چرا که ایشان میدانستند معرفی صحیح امامت امیرالمؤمنین(ع)، ضامن سلامت فکری و اعتقادی امت اسلامی در تمام اعصار است. همانگونه که ایشان در غربت، چراغ ولایت علوی را روشن نگه داشتند، امروز نیز این چراغ از کنار مضجع شریف ایشان، نوری تازه یافته است. امید آن میرود که این اتفاق فرخنده، همانطور که بانیان آن نیت کردهاند، به یک سنت حسنه در تمام حرمهای اهلبیت(ع) و امامزادگان تبدیل شود تا عطر معرفت علوی در سراسر جهان اسلام طنینانداز شود؛ انشاءالله.
نظر شما